Πολλοί τη χαρακτηρίζουν ως αρχόντισσα της ιταλικής γαστρονομίας. Και όχι άδικα. Η καρμπονάρα ίσως είναι η μοναδική μακαρονάδα που μπορεί με μόλις 4 απλά υλικά να καθηλώσει τον καθένα. Μια μονάχα μπουκιά χρειάζεται για να αντιληφθεί κανείς τη μυρωδάτη, κρεμώδη και απλά υπέροχη υφή της.

Δεν είναι τυχαίο άλλωστε πως η 6η Απριλίου είναι η μέρα αφιερωμένη στην αγαπημένη συνταγή ζυμαρικών μεγάλων και μικρών. 

Όσο απλά είναι τα υλικά της ωστόσο άλλο τόσο περίπλοκη είναι και η καταγωγή της. Η καρμπονάρα κουβαλά πολλές θεωρίες και εικασίες για τη δημιουργία της, αρκετές παραλλαγές που ενδέχεται να μην μας επιτρέψουν ποτέ να είμαι 100% σίγουροι από ποιον δημιουργήθηκε.

Η λέξη και οι ρίζες της 

Η λέξη carbonara πιθανόν προέρχεται από τη λέξη carbonaro, που σημαίνει «καρβουνιάρης» στα ιταλικά. Αρκετοί πιστεύουν ότι συνδέεται με τους Ιταλούς ανθρακωρύχους, στους οποίους παρουσιάστηκε ως πλούσιο, χορταστικό γεύμα. Το τριμμένο πιπέρι πάνω από τα ζυμαρικά που θυμίζει άνθρακα ίσως ενισχύει αυτό το σενάριο, όμως τελικά η ρίζα της λέξης δεν επιβεβαιώνεται, οπότε η εκδοχή αυτή στηρίζεται σε εικασίες. 

Elia Burelli/Unsplash
Elia Burelli/Unsplash

Η κυρίαρχη ερμηνεία προερχόμενη από τα βουνά του Λάτσιο

Μία ιστορία λοιπόν αναφέρει ότι το όνομα βγήκε από τους ανθρακωρύχους (carbonari) που δούλευαν στα Απέννινα όρη της περιοχής του Λάτσιο και οι οποίοι με 5 απλά και όχι ακριβά υλικά που μπορούσαν να κουβαλάνε πάντοτε μαζί τους, δημιούργησαν την πιο γνωστή μακαρονάδα.

Άλλωστε μια καρμπονάρα χρειάζεται μια κατσαρόλα κι ένα τηγάνι. Μάλιστα λέγεται ότι η ιδέα της συνταγής προήλθε από μετεξέλιξη ενός αρχαίου Ρωμαϊκού φαγητού που λεγόταν «cacio e ova» δηλαδή τυρί και αυγό.

Η ιστορία που σχετίζεται με το κίνημα των καρμπονάρων

Άλλοι αποδίδουν τη συνταγή σε άτομα που συνδέονταν με το κίνημα των καρμπονάρων (“carbonari”), που συχνά έπρεπε να κρύβονται και να περνούν μεγάλο μέρος της ζωής τους μέσα σε κρησφύγετα, σε στοές, όπως οι ανθρακωρύχοι (εξ’ ου και η ονομασία τους), και αυτό από το γεγονός ότι τα υλικά που αποτελούν το πιάτο είναι εύκολο να βρεθούν ακόμη και από τις κρυψώνες στις οποίες τα άτομα αυτά κατέφευγαν.

imago836174737.jpg?v=0

Το πρωτοπόρο βιβλίο του 1837

Μία άλλη εκδοχή θέλει τον πρόδρομο της συνταγής να εμφανίζεται σε βιβλίο του Ναπολιτάνου Ιππόλιτο Καβαλκάντι το 1837, παρότι συνήθως η καρμπονάρα συνδέεται με τη Ρώμη και ευρύτερα το Λάτιο. Γεγονός είναι πως στο κλασικό βιβλίο συνταγών της Ρωμαϊκής Κουζίνας που εξέδωσε η Άντα Μπόνι το 1930, δεν περιλαμβάνεται τίποτε που να παραπέμπει στο πιάτο.

Η εκδοχή του Β' Παγκοσμίου και η πίεση των Αμερικάνων

Επίσης, μία άλλη ιστορία θέλει την καρμπονάρα να είναι δημιούργημα κάποιου άγνωστου μάγειρα κατά τον Β’ παγκόσμιο πόλεμο. Η πρόκληση προκειμένου να κάνει ζυμαρικά, ήταν να χρησιμοποιήσει δυο υλικά, τα αυγά και το μπέικον, που διέθετε ο Αμερικάνικος στρατός ως συσσίτιο στους Ιταλούς πολίτες.

Και φαίνεται ότι απλά τα συνδύασε με το τοπικό τυρί, το πεκορίνο Ρομάνο και το πιπέρι. Μάλιστα κατ’ αυτή τη θεωρία το όνομα carbonara προήλθε απ’ τη μεγάλη ποσότητα πιπεριού που ρίχνανε στο πιάτο, σε σημείο που έμοιαζε με σκόνη από κάρβουνο.

Βάση αυτής της εκδοχής τα συμμαχικά στρατεύματα μετά την απελευθέρωση της Ρώμης με τη λήξη του Β Παγκοσμίου Πολέμου για να αντιμετωπίσουν τις τραγικές ελλείψεις τροφίμων στην Ιταλία προσέφεραν συσσίτια που περιελάμβαναν μπέικον και σκόνη αβγού στα οποία οι Ιταλοί πρόσθεσαν τα αγαπημένα τους ζυμαρικά και το τυρί.

Μάλιστα, ιστορικοί αναγνωρίζουν και το μάγειρα που έκανε πρώτος το «μαγικό» συνδυασμό τον νεαρό τότε Ρενάτο Γκουαλάντι από την Μπολόνια ο οποίος στις 22 Σεπτεμβρίου 1944 κλήθηκε να ετοιμάσει ένα δείπνο προς τιμήν της συνάντησης των διοικητών Βρετανικών και Αμερικανικών δυνάμεων στο Ριτσιόνε.

Ο Γκουαλάντι φαίνεται ότι χρησιμοποίησε ως βασικά συστατικά τη σκόνη αβγών και το εκλεκτό μπέικον που έφεραν μαζί τους οι Αμερικανοί μαζί με κρέμα γάλακτος καθώς και ντόπιο τυρί και ζυμαρικά. Και βουαλά, εγένετο η συνταγή που θα κατακτούσε όχι μόνο την Ιταλία αλλά ολόκληρο τον κόσμο.